Cerkiew pod tytułem Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Rozborzu Okrągłym

Cerkiew w Rozborzu Okrągłym należała do najstarszych cerkwi znajdujących się na terenie ziemi pruchnickiej. Powstała zapewne już w XV wieku i wchodziła w skład prawosławnej diecezji przemyskiej, jednak pierwsze potwierdzone źródłowo wzmianki o rozborskiej cerkwi pochodzą z rejestru podatkowego ziemi przemyskiej i sanockiej spisanego w roku 1507, a także z rejestrów poźniejszych z lat 1510, 1511, 1512, 1515 i 1517.

Również w późniejszych wiekach mimo wojen i najazdów tatarskich cerkiew nadal prosperowała dobrze, otaczana opieką właścicieli Rozborza Okrągłego. W roku 1690, po bezpotomnej śmierci prezbitera rozborskiego Piotra, ksiądz kanonik Paweł Konstantyn Dubrawski herbu Sas będący od roku 1685 w posiadaniu Hawłowic Dolnych, Świebodnej i Rozborza Okrągłego, nadał prawo do cerkwi rozborskiej księdzu Antoniemu Olszańskiemu - ówczesnemu presbiterowi cerkwi w Jodłówce.

Wydaje się, że cerkiew w Rozborzu Okrągłym była znacznie lepiej uposażona od cerkwi w Jodłówce i przynosiła większe dochody parochowi, więc z pewnością taka zmiana była dla księdza Antoniego Olszańskiego korzystna.

Xiądz Paweł Konstantyn z Dubrawki Dubrawski Dziekan Katedralny Łucki, Kanonik Przemyski Proboszcz Dynowski wsi Hawłowic Dolnych, Rozborza i Świebodny Dziedzic.

Wszem wobec i każdemu z osobna komu by o tym wiedzieć należało, niniejszym przywilejem moim podaję do wiadomości, iż ja po zejściu Wielebnego Ojca Piotra Rozborskiego ostatniego tejże Cerkwie rozborskiej Okrągłego Rozborza possesora, za ustaniem z lędźwi jego syna jego i potomków płci męskiej, któryby miał po nim na tęż Cerkiew i Popostwo następować, ponieważ mu go Pan Bóg był nie dał i onego nie miał, podałem i prezentowałem na toż pomienione Popostwo i Cerkiew wedle powinności mojej jako Dziedzic Przewielebnemu w Bogu Jegomości Xiędzu Janowi Małachowskiemu Episkopowi Ritus Graeci uniti Przemyskiemu i Samborskiemu Archimandrycie Leszczeńskiemu Ojca Antoniego Olszańskiego Prezbitera na ten czas jodłowskiego, któremu za zezwoleniem i zwierzchnością i na to postanowieniem od pomienionego Przewielebnego w Bogu Jegomości Xiędza Episkopa, tęż Cerkiew rozborską ze wszystkiemi należytościami, powinnościami i z polem albo rolą, które za Ojca przeszłego Piotra Prezbitera do tejże Cerkwi należało wiecznemi czasy ku większej czci i chwale Bożej na pomnożenie dobra dusz ludzkich, temuż Ojcu Antoniemu i potomkom jego płci męskiej konferowałem, dałem jakoż i tym teraźniejszym przywilejem konferuję i daję nie sobie, ani następcom moim dziedzicom do podawania i odmienienia Prezbitera Rozborskiego nie zostawiając, póki by potomków jego płci męskiej stawało, chyba żeby strzeż Boże albo sam Ojciec Antoni albo którykolwiek z potomków jego od wiary świętej jedności rzymskiej odpaść miał, tedy tym samym prawo do pomienionej Cerkwi Ojcu Antoniemu i potomków jego upadać będzie. Dziedzicowi na ten czas zostającemu nie zapatrując się na ten przywilej za zezwoleniem i jednak i dozwoleniem się Zwierzchności Duchownej, to jest Jaśnie Xiędzu Episkopowi R.G. uniti na ten czas będącego podać i prezentować innego wolno będzie, względem której to fundacji nadania, powinien będzie Ojciec Antoni a potem potomkowie jego i następcy wiecznemi czasy Mszę Ś. jedną za fundatorów w miesiąc odprawiać. Na co wszystko żeby lapszą wagę i wiarę miał ten przywilej i wszystkie jego kondycje ręką moją własną podpisuję się, pieczęć przyciskam.

Działo się we dworze nienadowskim dnia 13 marca Roku Pańskiego 1690. Locus Sigilli in Cora rubra expressi Xiądz Paweł Konstantyn Dubrawski Dziekan Katedry Łuckiej Kanonik Przemyski Proboszcz Dynowski.

W roku 1724 Rozbórz Okrągły wraz z Hawłowicami Dolnymi i Świebodną przypadł Katarzynie Dubrawskiej, która wyszła za Jana Chrzciciela Dembińskiego herbu Rawicz. Także u nowych posesorów Rozobrza Okrągłego zabiegali Olszańscy o prawo do cerkwi. W 1733 roku Dembińscy korzystając z prawa prezenty potwierdzili Pawłowi Olszańskiemu i jego synowi Michałowi wszystkie wcześniejsze nadania.

Jan z Dembia Dembiński Podkomorzy JKMości i Katarzyna z Dubrawskich Dembińska Dziedzice wsi Hawłowic Dolnych, Rozborza Okrągłego, Świebodny i Nienadowy etc. etc.

Wiadomo czynimy komu o tym wiedzieć będzie należało, osobliwie J[aśnie] W[ielmożnemu] Xiędzu Episkopowi r.g. uniti Przemyskiemu i wszystkim jego namiestnikom, także urodzonym J[aś]nie Dzierżawcom, Ekonomom i Administratorom dóbr naszych teraz i na potem będących, iż my dla pomnożenia większej chwały Boskiej, chcąc żeby tak Cerkiew Święta Rozborska w swym nabożeństwie nigdy nie wakowała, jako też i poddani nasi w zbawiennych Sakramentach Świętych swoję zawsze wygodę mieli mając zaleconego w życiu przystojnym i obyczajach dobrych Wielebnego Ojca Pawła Olszańskiego Prezbitera Rozborskiego w jedności z Kościołem Ś. Rzymskim zostajacego, umyśliliśmy onemu i synowi jego Michałowi popostwo rozborskie ze wszystkimi do niego ab antiquo należącymi grontami, skopczyzną i innemi in genere zwyczajnemi akcydensami post decessum niedawno zmarłego Wielebnego Piotra Mrozowicza Prezbitera przeszłego rozborskiego konferować, jakoż im, a nikomu innemu one dajemy i konferujemy ad vite corum tempora pomienione popostwo z całą rolą ab antiquo należącą się od samej Cerkwi koło granicy rzeplińskiej za łąką na stawisko w łęgu należącą, uwalniając tak od dworskich czynszów, powozów, jako też od wszelkich gromadzkich składek i innych quocunque nomine nazwanych podatków, obowiązując w tym i sukcessorów naszych, aby pomienione popostwo od wszelkich impetycji zawsze mieli, za tę zaś naszę w tej mierze świadczoną łaskę sobie powinni będą Wielebny Ojciec Paweł Olszański i z synem swoim Michałem za zdrowie nas kollatorów swoich we środę w każdy tydzień służbę jedną świętą odprawić, to sobie excypujemy aby zawsze byli przytomnemi Cerkwi Parochii swojej rozborskiej, ani jej odstępując na co się dla lepszej wagi rękami naszemi przy zwykłej pieczęci podpisujemy.

Datt w Nienadowie die 7 mart. Anno 1733. [7-go marca roku 1733]. Jan z Dembian Dembiński Podkomorzy Nadworny JKMci. Katarzyna z Dubrawskich Dembińska.

Jaśnie Wielmożnemu Jegomości Xiędzu Atanazemu na Szeptycach Szeptyckiemu z Bożej i Ś. Stolicy Apostolskiej Łaski Biskupowi Przemyskiemu, Samborskiemu i Sanockiemu wieczne uszanowanie i chęci moich oświadczenie.

Jaśnie Wielmożny Mości Dobrodzieju!

Wakuje w tych czasach w dobrach moich dziedzicznych Rozborzu Okrągłym zwanych Cerkiew obrządku greckiego z rzymskim złączona, po zmarłym Wielebnym Xiędzu Grzegorzu Doroszyńskim, ostatnim tej cerkwi possesorze, w której aby chwała Boska nie ustawała i parafianie swoje mieć mogli obrządki umyśliłem z prawa mi przynależącego nieodmiennie prezentować Wielebnego Xiędza Andrzeja Brelińskiego notu prezbitera, parocha Woli Krzywieckiej z cnót, pobożności i dobrych postępków dawno mi znajomego. Jakoż i prezentuję i onemu też Cerkiew i parochię ze wszystkiemi do niej należącymi przyległościami, budynkami, gruntami, rolami i wszystkiemi z dawna do tejże parochii z Cerkwią dochodami, przyzwoitościami i przynależytościami, do końca życia jego konferuję, upraszając Jaśnie Wielmożnego Pana Dobrodzieja, abyś z władzy i urzędu tego ode mnie prezentowanego, a nie kogo innego, do tej w zwyż wspomnionej Cerkwi intytulować i według starych kanonów powagą swoją utwierdzić raczył, którą to prezentę moją dla większej wiary i wagi ręka własną przy wyciśnieniu pieczęci mojej podpisuję.

Datt w Nienadowy dnia 11. października Roku Pańskiego 1776go. Jan Nepomucen Rawicz Dembiński

Specyfikacja

Wszelkich Realności i Praw do Cerkwi pod Tytułem S.S. Apostołów Piotra i Pawła R.G. [Ritus Graeci] we wsi Rozborzu Okrągłym Dekanacie Pruchnickim Cyrkule Przemyskim należących.

1o Realności

1. Cerkiew pod Tytułem S.S. Apostołów Piotra i Pawła murowana nowo wybudowana w dobrym stanie, otaksowana [na] złotych reńskich 5000.

2. Pomieszkanie Parochialne drewniane mające po lewej ręce izbę z alkierzem, piec kaflowy a wedle tego kominek murowany. Po prawej zaś ręce piekarnia dla służących. Budynek ten całkiem przez dawność zrujnowany, otaksowany [na] złotych reńskich 20.

3. Obok tego budynku wozownia pod dachem słomianym z drzewa ciesanego na słupach wybudowana, otaksowana [na] złotych reńskich 20.

4. Obora dla bydła wraz z stajnią dla koni, częścią z drzewa ciesanego w słupach, częścią z chrustu grodzona, otaksowana [na] złotych reńskich 25.

5. Stodoła stara z chrustu pleciona pod dachem słomianym, otaksowana [na] złotych reńskich 28.

6. Druga stodoła przy tejże równie z chrustu pleciona pod dachem słomianym, otaksowana [na] złotych reńskich 48.

7. Obok tej szopa na skład gospodarskich narzędzi, częścią z chrustu grodzona, częścią dylami w słupach wybudowana, otaksowana [na] złotych reńskich 16.

8. Szpichlerz z drzewa rżnietego na podłodze zupełnie w dobrym stanie, otaksowany [na] złotych reńskich 69.

Sklep murowany w ziemi obok pomieszkania pod dachem słomianym świeżo wymurowany, złotych reńskich 25.

Adnotacja

Pomieszkanie dla Parocha oraz z stodołą jedną kosztem antecessora księdza Grzegorza Doroszyńskiego wystawione, inne zaś wszystkie wyżej specyfikowane zabudowania nakładem teraźniejszego Parocha Jana Brylińskiego są stawiane.

10. Rola Zagumnie zwana we wsi Rozborzu Okrągłym na mocy Dokumentu księdza Pawła Konstantyna z Dubrawki Dubrawskiego dziekana katedralnego łuckiego kanonika przemyskiego [...] Jana z Dembian Dembińskiego podkomorzego J[ego] K[rólewskiej] M[o]ści [...] zaczynająca się od pomieszkania Parocha i ciągnie się na zachód aż do granicy rzeplińskiej, leży między rolami od południa Fedka Ozora, od północy z początku Jędrzeja Horaka, dalej potok graniczy mając podług ekstraktu urbarialnego morgów 20  378 ½.

11. Ćwierć pola Skotnik zwana na mocy powyższych Dokumentów w tejże wsi zaczyna się z północy od wsi Rozborza Okrągłego przypiera wzdłuż ku południowi aż do granicy jodłowskiej, leży od zachodu między miedzą Pawła Bednarza od wschodu wygonem graniczy, ma podług ekstraktu urbarialnego 6 morgów.

12. Ogród około pomieszkania Parocha za oborą na północ graniczy z miedzą Horakową - ma podług ekstraktu urbarialnego  152.

13. Drugi ogród przy Cerkwi na południe graniczy z ogrodem Fedka Ozora ma podług ekstraktu urbarialnego sążni  303.

14. Łąka koło stawu pańskiego, leży między miedzami - od południa z potokiem, od wschodu przypiera do stawu, od północy miedza, od zachodu do opustu przypiera, podług kstraktu urbarialnego morg 1  941½.

Servitutes

15. Dziesięcina wytyczna z pól gromadzkich w snopach żytnych tudzież proskórne w ziarnie żyta dawane na fundamencie tu allegowanych dokumentów sub A.B. tudzież najdawniejszego zwyczaju Parochowi należy [się] jako to:



Skopczyzna w snopie żyta Proskórne w ziarnie żytnym




Kopy Snopy Korcy Garncy
z Ról Halwanówka zwanej na której aręda 1

12
Wawrzka Nykla 1

12
Olexy Mroziaka 1

12
Ozora Jurka 1

12
Iwana Wasylczyka 1

12
Iwana Mroziaka 1

12
Iwana Nykla 1

12
Ilka Karczmarza 1

12
Michała Drapała 1

12
Iwana Bielki 1

12
z Półrolków Iwana Woźnego
30
6
Iwana Mroziaka
30
6
Jurka Dobosza
30
6
Michała Buczka
30
6
Fedka Ozora
30
6
Grzegorza Capa
30
6
Wasyla Capa z Płuzykówki
30
6
Fedka Złockiego
30
6
Olexy Karczmarza
30
6
Michała Dobosza
20
6
Teodora Gnidy
20
6
Ilka Ozora
20
6
Wasyla Dobosza
15
3
Gmytra Dobosza
15
3
Hryca Wasieczka
15
3
Jurka Jakimca
15
3
z Zagród Jacka Halwana


6
Hryca Chomy


6
Michała Galasa


6
Andrzeja Kozyry


6
Pawła Bednarza


6
Wasyla młynarza Ozora


6
Andrzeja Horaka


6
Wasyla Sikory


6
Mikołaja Szafrana


6







Summa 17
8 8

16. Wolnego wrębu w lasach dominikalnych Paroch nie ma, gdyż ani lasu do tej wsi należącego żadnego nie masz. Opala się zaś Paroch częścią za łaskawą assygnacją do dóbr innych wydawaną, częścią w sąsiedzkich dobrach na opał i budowle za pieniądze kupuje.

17. Pastwisko podług zwyczaju ma Paroch wraz z gromadą na stawisku starym między Długim i Okrągłym Rozborzem.

18. Chleby titulo canonici od każdego parafianina zwykł Paroch pobierać, co rocznie uczyni bochenków 44.

Adnotacja

Z roli Paszczakówki pustką leżącej należy się kopa skopczyzny i garncy 12 mesznego, lecz tej paroch nie pobiera, gdyż teraźniejszy gospodarz, który ją zasiewa tej powinności opłacać wzbrania się.

[...]

X. Jan Bryliński Paroch

Jan Wasylczyk Wójt
Jan Bielka Przysiężny
Alexander Mroziak z Gromady

[Dano w Nienadowej 24-go października 1804 roku]


Copyright © 2008 - 2010, All rights reserved.
Jeśli chcesz wykorzystać materiały znajdujące się na tej stronie (tekst, grafikę) poproś Autora.

XHTML, CSS, Jesteś 28042 Gościem tej strony.